Татарстан Республикасы Экология һәм табигать ресурслары министрлыгы

2013 елның 6 сентябре, җомга

Бәхилләшү һәм җеназа Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә уздырылды. Татарстанның беренче Әйләнә-тирәлекне саклау һәм экология министры белән бәхилләшергә йөзләрчә кеше – туганнары, дуслары, коллегалары, якыннары килде. Филармония залында Анатолий Иванович Щеповских истәлегенә тирән ихтирам сүзләре әйтелде:

Илдар Халиков, Татарстан Республикасы Премьер-министры:

“Бүген Анатолий Ивановичның коллегалары гына түгел, якыннары гына түгел, ә бөтен республика Татарстанның беренче әйләнә-тирәлекне саклау һәм табигый байлыклар министрын югалту уңаеннан кайгы кичерә. Татарстан табигатен – безнең табигатьне саклауның бөтен системасын төзегән кеше, коллегалары, барлык танышлары күңелендә, гомумән җирдә җуелмас эзләр калдырып китте ул. Татарстанның Кызыл Китабын, Татарстанның Яшел Китабын... Бүген без куллана торган, әле бик күп буыннар кулланачак бик зур нормативлар багажын... Кешеләрне аңлаучан, шул ук вакытта республиканың табигатенә һәм экологиясенә каршы эшләүчеләргә бик каты кеше булды. Үз коллегалары өчен һәрчак яхшы сүзләр таба торган булды. Безнең йөрәкләрдә ул мәңгегә шулай кереп калыр.”

Илдар Халиков Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов исеменнән, Татарстан Дәүләт Советы исеменнән, Татарстан Хөкүмәте исеменнән дә тирән кайгы уртаклашулар тапшырды.

Артем Сидоров, Татарстан Экология һәм табигый байлыклар министры:

“Бүген без югары гражданлыклы гаилә сөючән, кыз һәм ул үстергән, оныклар тәрбияләгән кеше белән бәхилләшәбез. Анатолий Иванович Щеповских тормыш юлын авыл укытучысы булып башлаган, аннары Совет Армиясе сафларында хезмәт иткән. 10 ел гомерен комсомол һәм партия эшенә багышлаган. 15 елдан артык республиканың җирле башкарма һәм вәкаләтле хакимият органнарында эшләгән, анда үзен ачык талантлы, максатчан җитәкче итеп күрсәткән. Анатолий Иванович Щеповских Татарстан Республикасында хәзерге табигать саклау эшчәнлегенең чыганак башында торды. 1993 елда аның җитәкчелегендә республиканың әйләнә-тирәлекне саклау һәм табигый байлыклар министрлыгы оештырылды. Аның һөнәри осталыгы, принципиальлеге, эш сөючәнлеге һәм абруе аркылы республика территориясендә экологик куркынычсызлык тәэмин ителде. Җаваплы министр постында Анатолий Иванович 8 ел эшләде, бер үк вакытта республика хөкүмәте әгъзасы булып торды.

25 ел гомерен Анатолий Иванович Татарстанның Лениногорск шәһәренә һәм районына багышлады, шунда КПСС шәһәр комитеты инструкторыннан алып Халык депутатларының Лениногорск шәһәр советы рәисенә кадәр юл үтте. Нәкъ Лениногорск районында Анатолий Иванович арытаба үзенең республика кимәлендә үсеше өчен нигез булып торган кешелек һәм идарәче сыйфатларына, бәя биргесез тәҗрибәгә иреште. Аның янәшәсендә һәрвакыт җаваплы, эшкә бирелгән коллегалары да хезмәт итте.

Бүген без барыбыз да тирән кайгыда. Республиканың экологик куркынычсызлык системасына нигез салучыларның берсе дөньядан китте. Анатолий Иванович меңнәрчә кешенең күңелендә принципиаль һәм үз эшенә чиксез бирелгән дәүләт эшлеклесе булып калыр. Ул Татарстанның табигать саклау комплексында җитәкче урыннарда эшләгән чорда булдырылган күп кенә юнәлешләрдән башка бүген республиканың экологик куркынычсызлыгын күз алдына да китереп булмый. Бу аерата саклаулы табигый территорияләр челтәре, республиканың экологик каркасы, бу экологик мониторинг системасы, дәүләти экологик күзәтчелек методикасы... Үзенең табигатькә сак карашын Анатолий Иванович һөнәри эшчәнлеккә дә күчерде. Республика халкына экологик белем һәм тәрбия бирүнең дә башында нәкъ менә Анатолий Иванович торды. Һәм бүген әйләнә-тирәлек турында кайгырту табигать саклау службаларының гына түгел, һәрберебезнең төп приоритетына әверелде. Үзенең бөтен тәҗрибәсен һәм белемнәрен Анатолий Иванович Татарстан Экология һәм табигый байлыклар министрлыгының һәм Татарстан буенча Россия табигать күзәтчелеге идарәсенең иҗтимагый советларын җитәкләгәндә дә актив кулланды. Ул үз эшенең чын энтузиасты булды, соңгы көннәренәчә мөһим экологик проектларны тормышка ашыруда катнашты. Анатолий Ивановичның егәре аркасында Түбән Кама районының әйләнә-тирәлеген саклау буенча максатчан республика программасы кабул ителде һәм хәзерге вакытта тормышка ашырыла. Россия Федерациясенең атказанган экологы, география фәннәре кандидаты, экологик тематикалы күп кенә фәнни хезмәтләр авторы Анатолий Иванович фәнни даирәдә дә гаять абруйлы кеше иде.”

Исхак Садриев, Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты:

“Анатолий Иванович үз эшчәнлеген Лениногорскида башлады. 1968 – 1993 елларда КПССның Лениногорск шәһәр комитетының оештыру бүлеге инструкторыннан алып Халык депутатларының Лениногорск шәһәр советы рәисенә кадәр төрле вазифаларда булды. Элек безнең шәһәрдә барак тибындагы щитовой йортлар төзелгән иде, 70-80 елларда, Анатолий Ивановичның башлангычы белән, алама тораклар сүттерелде, һәм Лениногорискида күпкатлы йортлар барлыкка килде. Бу бик зур эше өчен кешеләр аңа әлегәчә рәхмәт укыйлар. Аның эшчәнлеге чорында һәм бүгенгәчә Лениногорскида Анатолий Ивановичка карата бер генә ризасызлык та белдерелмәде. Аның вакытсыз үлеме турындагы хәбәрне лениногорскилылар үз кайгылары итеп кабул иттеләр.”

Фәрит Хәйретдинов, Россия табигать күзәтчелегенең Татарстан буенча идарәсе җитәкчесе:

“Анатолий Иванович белән без 2001 елдан бирле эшләдек. Бу реформалар үткәрелгән вакытлар иде. Анатолий Иванович, үз эшенең остасы буларак, төрле тармакларда республикабыз хакына эшләүче экологларның төп төркемен саклап кала алды. Ул һөнәр белгече генә түгел, безнең дустыбыз һәм остазыбыз да иде. Аның янында эшләргә һәм үсәргә бик уңайлы иде. Анатолий Иванович республикабызның табигать саклау эшчәнлеге законнарын төзеде. Аның хезмәтләреннән һәм казанышларыннан без әле озак файдаланырбыз.”

Айдар Метшин, Түбән Кама районы башлыгы, Түбән Кама шәһәр мэры:

“Анатолий Иванович Түбән Камада әлләни озак эшләмәде, тик аның шәһәрдәге әйләнә-тирәлекне савыктыру мәсьәләсенә керткән өлеше, үз һөнәренә бәйле киңәшләре бик кыйммәтле булды. Без, түбәнкамалылар, аны Татарстанның экология тармагына нигез салучы дип кенә түгел, кешелекле, үзенчәлекле, ачык һәм аралашучан кеше дип тә белдек. Без аның белән өч кенә ел эшләдек, тик шул кыска вакыт минем өчен һөнәри тормыш мәктәбе булды.”

Наил Газиев, профессор, Татарстан Республикасы җәмәгать палатасы әгъзасы:

“Анатолий Иванович Щеповских чын экология лидеры булды. Ул җитәкләгән Татарстан Әйләнә-тирәлекне саклау һәм табигый байлыклар министрлыгы Россия Федерациясе субъектлары арасында иң яхшы табигать саклау министрлыгы булып танылды. Соңгы елларында Анатолий Иванович Татарстан Экология һәм табигый байлыклар министрлыгының иҗтимагый советы рәисе сыйфатында нәтиҗәле эшләде һәм үз хезмәте белән республикабызның әйләнә-тирәлеген саклау тармагындагы оештыру һәм идарә эшләрен хәл итүгә турыдан-туры көч куйды. Ул гаилә сөючән кеше, җаваплыклы ир, ата, бабай иде. Быел гына әле аның оныгының улы туды һәм ул “ерак бабай” булды. Шул мөһим вакыйга өчен бик тә сөенгән иде. Ходай кушып, оныгының улы гомере буена ерак бабасы белән горурланып яшәсен, аңа тиңләшсен, яшәү принципларын безгә хөрмәтле Анатолий Иванович Щеповских күрсәтеп калдырган тормыш тәҗрибәсе белән тиңләштерсен. Ул идеяләргә бик бай иде. Соңгы елларында Татарстан экологиясе тарихы буенча китап әзерләү өстендә тырышып эшләде. Алла боерса, без, аның хезмәттәшләре, ул китапны әзерләп бетереп бастырырбыз һәм аны Анатолий Иванович Щеповских истәлегенә багышларбыз.”

Җеназа процессиясе Комлы Кавал чиркәвендә дәвам итте.

Анатолий Иванович Щеповских Лаеш районы Орловка авылы зиратында җирләнде.

Татарстан Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы коллективы аның туганнарының һәм якыннарының тирән кайгысын чын күңелдән уртаклаша. Кайгырабыз, мәңге онытмабыз...

Анатолий Иванович Щеповскихның биографиясе:

1945 елның 15 гыйнварында Оренбург өлкәсе Бозаулык районы Сухоречка авылында туган.

1974 елда И.М.Губкин исемендәге Хезмәт Кызыл Байрагы орденлы Мәскәү нефть химиясе һәм газ индустриясе институтын тау инженеры һөнәре буенча тәмамлаган.

07.1963-10.1964 – Оренбург өлкәсе Бозаулык районы Тримихайлов сигезьеллык мәктәбендә математика укытучысы.

10.1964-10.1967 – Совет Армиясе сафларында хезмәт.

10.1967-04.1968 – ВЛКСМның Бозаулык шәһәр комитеты инструкторы.

04.1968-03.1974 – КПССның Лениногорск шәһәр комитетының оештыру бүлеге инструкторы.

03.1974-03.1976 – КПССның Лениногорск шәһәр комитеты парткомиссиясе рәисе.

03.1976-04.1982 – Халык депутатларының Лениногорск шәһәр комитеты башкарма комитеты рәисе урынбасары.

04.1982-04.1992 – Халык депутатларының Лениногорск шәһәр комитеты башкарма комитеты рәисе.

04.1992-04.1993 – Халык депутатларының Лениногорск шәһәр советы рәисе.

03.1993- 06.2001 – ТР Әйләнә-тирәлекне саклау һәм табигый байлыклар министры.

30.06.1999 – География фәннәре кандидаты.

06.2001-01.2010 – ТР Экология һәм табигый байлыклар министры урынбасары.

04.2010-09.2013 – Түбән Кама муниципаль районы башлыгының әйләнә-тирәлекне саклау мәсьәләләре буенча киңәшчесе.

2010-2013 – Татарстан Экология һәм табигый байлыклар министрлыгының иҗтимагый советы (республика министрлыгында төзелгән беренче совет) рәисе һәм Татарстан буенча Россия табигать күзәтчелеге иҗтимагый советы рәисе.

Дәүләт бүләкләре:

ТР Президентының Мактау грамотасы, 1995;

“Россия табигатен саклаган өчен” мактаулы дипломы һәм медале, 1999;

“Казан ш. 1000 еллыгы истәлегенә” медале, 2005;

ТР Президентының Рәхмәт хаты, 2005;

Россия Федерациясенең атказанган экологы, 2009.

ФОТОРЕПОРТАЖНЫ КАРАУ Фоторепортаж

БАРЛЫК ЯҢАЛЫКЛАРНЫ УКУ

Туганнары һәм якыннары Анатолий Иванович Щеповских белән бәхилләште